U Sveučilišnom kampusu u Rodoču u Mostaru, 21. septembra 2026. godine, održan je završni okrugli stol u organizaciji Resursnog centra za okoliš (REC), u okviru projekta „Unapređenje kvaliteta voda kroz istraživanje i mjere za upravljanje cvjetanjem mikroorganizama na akumulacijama Jablanica i Modrac u Federaciji Bosne i Hercegovine“, koji finansira Federalno ministarstvo okoliša i turizma.
Projekt je realizovan kroz široku saradnju akademskih i stručnih institucija, među kojima su Prirodno-matematički fakultet Univerziteta u Tuzli, Fakultet prirodoslovno-matematičkih i odgojnih znanosti Sveučilišta u Mostaru, Nastavnički fakultet Univerziteta „Džemal Bijedić“ u Mostaru i Centar za ekologiju, obrazovanje i održivi razvoj (CEKOOR). Podršku realizaciji projekta pružile su i Agencija za vodno područje Jadranskog mora i Agencija za vodno područje rijeke Save, kroz ustupanje raspoloživih podataka i stručno praćenje projektnih aktivnosti.
Okruglom stolu prisustvovali su predstavnici nadležnih ministarstava, agencija, zavoda za javno zdravstvo, elektroprivreda, federalnih i kantonalnih inspekcijskih organa, akademske zajednice i nevladinog sektora.
Direktorica REC-a Lejla Šuman, predstavnica Federalnog ministarstva okoliša i turizma Zineta Mujaković, prof. dr. sc. Mirjana Milićević sa Sveučilišta u Mostaru, te prof. dr. sc. Lejla Žunić, ukazale su na značaj kontinuiranog praćenja stanja vodnih ekosistema i potrebu za provođenjem konkretnih i dugoročnih mjera njihove zaštite.
Prirodno-matematički fakultet Univerziteta u Tuzli učestvovao je na skupu kao projektni partner, a predstavljali su ga prof. dr. Isat Skenderović, prof. dr. Avdul Adrović, prof. dr. Jasmina Kamberović, prof. dr. Vedran Stuhli i prof. dr. Mirnesa Čorbić. Tokom skupa predstavljeni su sistematizirani podaci o monitoringu voda akumulacije Modrac, rezultati istraživanja lokalnog ekološkog znanja, kao i preporuke za buduće aktivnosti usmjerene na sprečavanje i ublažavanje procesa eutrofikacije.
Rezultati istraživanja akumulacije Modrac ukazuju na izraženo i dugogodišnje opterećenje nutrijentima, koje doprinosi povećanoj produkciji biomase i pogoršanju kvaliteta vode prema brojnim parametrima, naročito tokom ljetnog perioda. Među ključnim preporukama izdvojeni su učinkovitiji inspekcijski nadzor, razvoj metodologije za ocjenu ekološkog potencijala vještačkih hidroakumulacija, unapređenje sistema prikupljanja i prečišćavanja otpadnih voda, bolja saradnja i razmjena podataka među relevantnim akterima, kontinuirano praćenje stanja akumulacije, razvoj digitalnog alata za transparentniji pristup podacima, te edukacija lokalnog stanovništva o praksama koje mogu doprinijeti smanjenju opterećenja voda u svakodnevnim i poljoprivrednim aktivnostima.
Rezultate istraživanja akumulacije Jablanica, u ime tima zaduženog za ovo područje, predstavila je prof. dr. Anita Dedić. Istaknuto je da rezultati potvrđuju proces progresivne eutrofikacije, praćen povećanjem koncentracije hranjivih materija, intenzivnijom produkcijom fitoplanktona i sve izraženijim epizodama cvjetanja mikroorganizama. Stručnjaci su naglasili da za ovaj složeni problem ne postoji brzo i jednostavno rješenje, već je potrebno dugoročno, koordinirano i sistematski provoditi mjere predviđene zakonskim, strateškim i planskim dokumentima.
Prirodno-matematički fakultet Univerziteta u Tuzli izražava zahvalnost Resursnom centru za okoliš – REC BiH, Federalnom ministarstvu okoliša i turizma, kao i svim naučno-istraživačkim, stručnim i partnerskim institucijama na saradnji i ukazanom povjerenju tokom realizacije projekta.
Rec Bih Federalno Ministarstvo Okoliša i Turizma Sveučilište u Mostaru Univerzitet “Džemal Bijedić” u Mostaru.
